Subversief. Dat is nog de beste typering voor het Britse duo en ‘echtpaar’ Coil. Peter Christopherson en John Balance brengen elektronische muziek uit een donkere wereld, die bol staat van dood, drugs, zwarte magie, perverse homo-erotiek en SM. Songtitels als The Anal Staircase, The First Five Minutes After Death, How To Destroy Angels (Ritual Music For The Accumulation Of Male Sexual Energy) en His Body Was A Playground For The Nazi-elite spreken boekdelen. Hun referenties zijn ook niet al te fris: alchemist Aleister Crowley, junkie en cut-up schrijver William S. Burroughs, Marquis de Sade en Charles Manson. Het contrast is dan ook groot als ik in het van Goghmuseum tegenover twee zeer beminnelijke Britten kom te zitten. En natuurlijk wordt er cake en thee met melk besteld.
Peter ‘Sleazy’ Christopherson maakte in de jaren zeventig - samen met onder andere pornoster Cosi Fani Tutti - deel uit van het beruchte collectief Throbbing Gristle, de uitvinders van de industrial music. Throbbing Gristle (een Cockneyuitdrukking, grofweg te vertalen als ‘kloppende erectie’) schokte zowel de gevestigde orde als de kunstwereld met hun tapes van machinegeraas en hun presentatie vol seks en geweld. Nog voor het in de mode raakte had de band de spirit van punk.
Waar stonden jullie destijds voor?
Peter Christopherson: “Voor Throbbing Gristle zat ik in een collectief dat Coum Transmissions heette. Samen met Genesis P-Orridge en Cosi Fanni Tutti deed ik performance- en concept art in galerieën. We vonden dat de kunstwereld niet appelleerde aan een jong publiek. Daarom gingen we met Throbbing Gristle kunst in de vorm van rockmuziek maken, maar dan met een geluid dat toen nog totaal nieuw was. Niemand kon een instrument bespelen. Het was net voordat de punk begon, en daarmee het idee dat je beroemd kon worden zonder een noot te spelen. De meeste bands probeerden de ouderwetse manier van drie akkoorden na te apen, maar wij verschilden van de doorsnee punkgroep omdat wij dat nooit gedaan hebben.
Wij noemden ons label industrial records, en dat werd de naam voor een nieuwe stroming. Die relateerde aan het landschap van de stad, met geluiden van fabrieken en machines. Het lag in het verlengde van wat de Futuristen deden in de jaren twintig en dertig.”
John Balance was een fan van jongs af aan: “Industrial music for industrial people. Toen ik een jaar of veertien, vijftien was hoorde ik Throbbing Gristle voor het eerst. De muziek sloot aan bij mijn belevingswereld, een jongetje in een grauwe buitenwijk. De hele sfeer rondom de band deed denken aan Andy Warhol’s Factory en dat vond ik interessant. En er was een verband met William S. Burroughs, Kurt Switters en Marcel Duchamp. De overeenkomst was dat hun kunst een levenswerk was, en hun leven een kunstwerk. Dat raakte mij, en dat doet het nog steeds.”
Throbbing Gristle viel al na een paar jaar uit elkaar. Waarom?
Christopherson: “We waren op elkaar uitgekeken, we hadden elkaar niet veel nieuws meer te bieden.”
Balance: “Throbbing Gristle veroorzaakte een rel. En een rel gaat maar een bepaalde tijd mee, daarna wordt het choreografie.”
Vervolgens startte Peter met Genesis P-Orridge Psychic TV. In welk opzicht verschilde dat collectief van Throbbing Gristle?
Christopherson: “Eigenlijk wilden we geen nieuwe groep beginnen, maar een soort van omroep. We wilden subversieve underground tv-programma’s maken. Maar in 1980, 1981 was er nog geen distributiesysteem voor underground televisie, alleen een paar piratenzenders. Als we het nu hadden gedaan hadden we meer kans van slagen gehad. Toentertijd zijn we de banden maar gaan gebruiken bij live optredens. Zo zijn we toch vooral een band geworden.
Bij Psychic TV gingen we meer akoestische instrumenten gebruiken. We raakten bijvoorbeeld geïnteresseerd in de psychologische effecten van Balinese en Tibetaanse instrumenten. De muziek werd meer ritualistisch en fetisjistisch…” “En magisch”, vult Balance hem aan.
Christopherson: “Tegelijkertijd wilde Genesis erg graag geld verdienen. Hij wilde met onze muziek een groter publiek bereiken door middel van popinvloeden. Vioolpartijen gebruiken, dat soort dingen. Ik vond dat dat juist afleidde van onze bedoeling om mensen op een spiritueel en emotioneel vlak te beïnvloeden.”
Balance, die in 1982 tot Psychic TV toetrad, vervolgt: “Het werd een vreemde mix. Genesis had zeker gevoel voor pop. Hij hield van The Beach Boys en Velvet Underground. Genesis heeft een Lou Reed-complex. Terwijl wij bijna wetenschappelijk bezig waren met esoterische elementen. Het werd een soort van Nutella chocopasta, waarin bruin en wit voorkomen maar nooit echt samensmelten.”
En daarom stapten jullie uit Psychic TV?
Christopherson: Er was nog een andere reden. Als deel van Psychic TV hadden we de Temple Ov Psychik Youth opgericht, met als doel mensen te deprogrammeren uit spirituele sekten. Het fenomeen sekte - of cultus - is heel interessant, maar ook kwaadaardig en fundamenteel verkeerd omdat ze iemands keuzes proberen te beperken. Wij willen dat iedereen volledig onafhankelijk is, zowel van de christelijke kerk als van Jim Jones-achtige sekten. Dus gingen we uit naam van de Temple Ov Psychik Youth manifesten en informatie verspreiden.
Maar de tempel ging op een echte religieuze beweging lijken. Mensen kunnen de vrijheid niet aan. Ze willen graag horen wat ze moeten doen en wie hun leider is. En Genesis P-Orridge wilde graag hun leider zijn, hij draaide daar helemaal in door. Dat ging ons te ver. Wij zijn niet geïnteresseerd om deel uit te maken van een traditionele sekte, dat is te simpel en stompzinnig. Wij willen best volgelingen hebben, maar we willen geen leiders zijn.”
Een paar jaar later werd Genesis P-Orridge verbannen uit Engeland, wegens het in bezit hebben van banden met onzedelijk materiaal. Hij schijnt jullie verantwoordelijk te houden voor zijn verbanning.
Christopherson: “Hij heeft zichzelf in de problemen gebracht. Een deel van het werk waarop hij is aangeklaagd betrof opnames die wij met hem hebben gemaakt, in het begin van de jaren tachtig. Hij bleef die tapes verkopen. Maar de zedenwetten waren inmiddels veranderd en de banden werden illegaal. Wij hebben hem nog gewaarschuwd.”
Christopherson: “Him being whipped and chained (knikt naar John). Het is absoluut waar dat het hele heftige tapes waren, maar de beelden waren niet illegaal toen wij ze maakten. We hebben de zedenpolitie ook bij ons thuis gehad. Die vroegen John of hij slachtoffer in een snuff-movie was.”
John Balance: “Ze vroegen letterlijk: ‘het materiaal dat we hebben laat zien dat jij vermoord werd, klopt dat?’
Maar ze hebben ons tegen elkaar opgezet. Ze zeiden dat ze bij Genesis waren geweest en dat hij alles bekend had. En ze zeiden tegen Genesis dat ík alles had opgebiecht.”
Christopherson: “Dus, kids. Geef nooit iets toe!”
Heeft de hele zaak jullie beïnvloed? Jullie huidige werk lijkt minder heftig en expliciet dan dat het was bij Psychic TV of in de beginperiode van Coil, dat jullie daarna begonnen zijn.
John Balance voelt zich aangevallen: “Vind je dat? We kunnen nog steeds heel pornografisch zijn, hoor.”
Christopherson: “De referenties zijn misschien wat subtieler nu. We hebben nooit onder stoelen of banken gestoken dat John en ik homo zijn, en dat we geïnteresseerd zijn in seksuele excessen. Maar we hebben ook nooit iets gedaan om alleen maar te shockeren.” Balance: “We doen wat we doen, en we zijn ons altijd bewust van de consequenties.”
Jullie zijn niet veranderd?
Balance: “Nee, we hebben nog steeds dezelfde idealen. Ik geloof dat wij een soort missie hebben om het werk van mensen als William Burroughs en de surrealisten voort te zetten. En dat is het uitvoeren van nauwgezet research op psychisch gebied.”
Research op psychisch gebied betekent ook het onderzoeken van het effect van drugs op het brein. Dus ook hoe iemand muziek ervaart. Jullie stonden erom bekend veel verschillende drugs te nemen. Maken jullie daar bewust gebruik van in het werk voor Coil?
Balance: “We nemen niet op als we gebruikt hebben, als dat is wat je bedoelt. Maar ons geheugen is beïnvloed door druggebruik. We proberen het effect om te zetten in muziek. De plaats, het gevoel waar de drugs je brachten om te zetten in geluid. We hebben alleen gebruikt tijdens de opnamen van Love’s Secret Domain (LSD). Dat deden we bewust om het album verdraaid, kronkelig, gelaagd te maken. En vroeger gaven we onze cd’s een acidtest, om te kijken of ze geestverruimend genoeg waren. Als dat niet zo was gingen we weer de studio in om het aan te passen.”
Christopherson: “Onze albums zijn bedoeld om de geest te verruimen, of je nu drugs gebruikt of helder bent.”
Balance: “Crowley was een Britse excentriekeling. In de pers werd hij de kwaadaardigste man ter wereld genoemd. Hij vond de samenleving om hem heen hypocriet en zocht naar nieuwe normen en waarden. De technieken die hij daarbij toepaste waren seksuele magie, drugs en oosterse meditatie. Hij startte een sekte en kreeg discipelen. Hij wás gek. Hij was verslaafd en hij sloeg vrouwen. Maar tegelijkertijd was het een dappere man, omdat hij leefde naar zijn droom, zijn idealen. Zijn motto was: ik zal standhouden. Aleister Crowley bezat een goddelijke vonk, en vond dat ieder mens die in zich heeft. Iedereen kan zich ontwikkelen tot supermens. Maar dan zou men zich in volledige vrijheid moeten kunnen ontwikkelen, net als hij. Maar zijn ideeën, die hij rond 1910 vastlegde in zijn tijdschrift The Equinox, waren niet echt uitgewerkt en gingen veel te ver voor die tijd. Maar nu heeft hij veel volgelingen.”
Externe link
Site van Coil - THis is Moon Musick
Ben jij een volgeling?
Balance: “Ik ben niemands volgeling. Ik bestudeer en pak eruit wat ik kan gebruiken. Maar ik denk dat wij in Crowley’s traditie opereren. Vooral zijn idee van standhouden spreekt mij aan. Een ander motto van Crowley is persistance is all. Coil heeft dat overgenomen omdat dat precies op ons slaat. We zijn niet geïnteresseerd in trends en modes. Wij blijven altijd doorgaan met wat we doen.”
Leendert Douma
